Buurtschap
Klein Groningen was als buurtschap van Wijnjewoude de plek waar veel bedrijvigheid plaats vond en ook momenteel het industrieterrein zich nog bevindt. De Opsterlandse Compagnonsvaart loopt langs Klein Groningen en maakt er een scherpe bocht. De vaart werd in het verleden vooral gebruikt om turf te vervoeren, welke werd gewonnen uit de hoogveengebieden in Wijnjewoude en omgeving. Maar ook stratendrek, kunstmest en melkbussen werden veel vervoerd door de vaart. Omdat er vele arbeiders uit de provincie Groningen zich hier vestigden om turf te steken, een brandstof van gedroogd veen, is de buurtschap aan zijn naam gekomen. Dat is de ene uitleg. Een andere is dat er door de bedrijvigheid met een zuivelfabriek, coöperaties en handel, zoveel leven was dat het ‘net zo druk was als in de stad Groningen’. Vandaar de bijnaam ‘Klein Groningen’. 

Zuivelfabriek
In 1902 werd onder leiding van J. v.d. Lei de coöperatieve zuivelfabriek “De Vooruitgang (Wijnjeterp-Duurswoude)” opgericht waarna in 1903 een zuivelfabriek werd gebouwd. 

De fabriek zorgde 65 jaren lang voor veel bedrijvigheid en trok ook nieuw werk aan zoals een kuiperij van de familie Annema. Ze maakten kuipjes voor de geproduceerde boter. https://wijnjewoude.net/historische-fotos/kuiperij-fam-annema-klein-groningen-anno1920-ca/

In 1967 werd na een fusie met zuivelfabriek “Zuid-Oost-Hoek” uit Oosterwolde de fabriek in Klein Groningen gesloten. Later werden de gebouwen gebruikt voor veehandel en opslag. Uiteindelijk zijn de oude gebouwen in 2018 gesloopt.

Werktuigen coöperatie en de aankoopvereniging CAV.
De Coöperatie Werktuigen Vereniging ‘De Samenwerking’ was een samenwerkingsverband van boeren die gezamenlijk dure landbouwmachines en werktuigen aankochten en gebruikten. Ze hadden grote loodsen in Klein Groningen. Dit was een strategische plek omdat via de vaart en wegen materialen en producten vervoerd werden. 

De Coöperatieve Aankoopvereniging CAV zorgde voor gezamenlijke aankoop van kunstmest, zaden, krachtvoer, brandstof en andere benodigdheden. Dit kon tegen lagere prijzen dan als lid zelf. Ook verkocht de CAV landbouwproducten van leden, zoals melk, eieren of granen.

Schepen leverden in Klein Groningen vrachten met suikerbieten, kunstmest en stro omdat de infrastructuur en ondersteuning door de coöperaties mogelijk werd. Veeteelt, landbouw, vereniging, ontginning en coöperatief agrarisch leven was een en al verweven in Klein Groningen. 

Toeristische turfroute
Tegenwoordig is er voor boten op de Compagnonsvaart een aanlegplaats bij Klein Groningen, als onderdeel van de toeristische “turfroute”. Dit maakt de buurtschap interessant voor recreatie: varen, fietsen, wandelen.

Lees hier meer over het ontstaan van de Opsterlânske Kompanjonsfeart en de turfwinning https://wijnjewoude.net/qr/opsterlanskekompanjonsfeart-01/